Rak marmurkowy: gatunek obcy, którego nie wolno wypuścić
Rak marmurkowy Procambarus virginalis
Rak marmurkowy to gatunek nierodzimy. Złowiony okaz trzeba niezwłocznie uśmiercić i nie wolno go wpuścić ani do łowiska, w którym go złowiono, ani do innych wód (§ 8 rozporządzenia z 2023 r., który wymienia raka marmurkowego z nazwy).
Rak marmurkowy nie ma wymiaru ani okresu ochronnego. Przepisy nie chronią tego gatunku, tylko nakazują usunąć go z wody, bo wypiera rodzime gatunki.
Przepisy krajowe
§ 8 rozporządzenia z 2023 r.: złowione okazy gatunków nierodzimych „należy niezwłocznie uśmiercić i nie można ich wpuszczać ani do łowiska, w którym je złowiono, ani do innych wód”. Przepis wymienia raka marmurkowego z nazwy.
Zabierz
Gatunek nierodzimy: nie wolno go wypuścić (§ 8)
- Wymiar ochronny
- nie dotyczy: gatunek nierodzimy§ 8
- Okres ochronny
- nie dotyczy: złowiony okaz trzeba uśmiercić§ 8
- Uwaga
- § 8 wymienia gatunek z nazwy. Inwazyjny gatunek obcy z listy unijnej (Dz.U. 2022 poz. 2649, zał. 1 lp. 78).
§ 8 to przepis krajowy, okręg PZW nie może go złagodzić.
O gatunku
Rak marmurkowy to wyjątek w świecie zwierząt: wszystkie osobniki są samicami, które rozmnażają się bez samców (partenogeneza), a potomstwo jest genetyczną kopią matki. Gatunek rozpowszechnił się przez hodowle akwariowe; do wolnych wód trafia, gdy ktoś wypuści go z akwarium. Jeden wypuszczony rak może więc założyć całą populację.
W Polsce notowany jest lokalnie, najczęściej w pobliżu miast i w ciepłych wodach. Może przenosić dżumę raczą. § 8 wymienia raka marmurkowego z nazwy, jest też na unijnej liście inwazyjnych gatunków obcych (Dz.U. 2022 poz. 2649, zał. 1 lp. 78). Obserwację w nowym miejscu warto zgłosić do regionalnej dyrekcji ochrony środowiska.
- Rodzina
- Cambaridae (raki amerykańskie)
- Długość
- zwykle 8–12 cm
- Tarło
- Rozmnaża się bez samców, kilka razy w roku; samica nosi jaja i młode pod odwłokiem.
- Środowisko
- Stawy, oczka wodne, kanały i jeziora, zwłaszcza ciepłe i blisko osiedli.
- Pokarm
- Wszystkożerny: rośliny, glony, bezkręgowce, padlina.
Jak rozpoznać
- Marmurkowy, ciemny wzór plam na brązowym lub oliwkowym pancerzu.
- Smukłe szczypce, małe w porównaniu z ciałem.
- Brak rdzawych pręg na odwłoku (ma je rak pręgowaty).
Z czym się myli
- Rak pręgowaty: rak pręgowaty ma rdzawe pręgi na segmentach odwłoka i kolce po bokach pancerza.
- Rak luizjański: też gatunek z § 8: ciemnoczerwony, z czerwonymi guzkami na szczypcach.
Rozród
Rozmnaża się bez samców, kilka razy w roku; samica nosi jaja i młode pod odwłokiem.